Doorgaan naar hoofdcontent

Grenzen

Grenzen. We spreken erover, we leren ze kennen, maar hoe vaak worden ze echt gerespecteerd? Zeker in omgevingen waar machtsverhoudingen een rol spelen, zoals in het hoger onderwijs, en meer specifiek in kunstopleidingen, komen grenzen vaak onder druk te staan. Dit is een ruimte waar creativiteit en expressie centraal staan, maar ook waar grensoverschrijdend gedrag zich kan verbergen achter een façade van “vrijheid” of “traditie”.

Maar laten we één ding duidelijk maken: grensoverschrijdend gedrag is onaanvaardbaar.

We worden vaak opgevoed met het idee van tolerantie. Dat je begrip moet hebben voor anderen, hun fouten, hun tekortkomingen. Maar tot hoever reikt die tolerantie? Het is geen enkele student of medewerker verplicht om gedrag te tolereren dat hen onveilig doet voelen. Het probleem begint wanneer iemand jouw grenzen opzoekt, negeert of overschrijdt – en wanneer dat gedrag vervolgens wordt gebagatelliseerd of zelfs genormaliseerd door de instelling waarin het gebeurt.

Gaslighting is een woord dat steeds meer opduikt in dit gesprek. En met reden: het gebeurt vaker dan je denkt. Nee, het zit niet in je hoofd. Nee, je stelt je niet aan. Nee, je hoeft je hele leven niet gevangen te blijven in dat ene vakje waar anderen jou in willen stoppen. Als student of jonge professional sta je in een kwetsbare positie, vaak afhankelijk van de goedkeuring van docenten of mentoren. Het maakt gaslighting door mensen in machtsposities nog destructiever.

In sommige kunstopleidingen hangt nog steeds een sfeer van gedogen rond gedrag dat allang niet meer aanvaardbaar zou mogen zijn. Het idee dat (seksuele) relaties tussen docenten en studenten vroeger normaal waren, betekent niet dat dit in de huidige tijd door de beugel kan. De machtsdynamiek tussen docent en student is een factor die niet genegeerd kan worden. Zelfs wanneer het lijkt te gaan om wederzijdse gevoelens of ‘vrijwillige’ interacties, blijft het verschil in macht groot en problematisch.

Er is een wezenlijk verschil tussen begaan zijn met studenten en handelen vanuit een pedagogische verantwoordelijkheid, en gedrag dat voortkomt uit eigenbelang, lust of de behoefte om een gedeukt ego te voeden. Waar de grens ligt? Daar waar de machtspositie van de docent de student in een hoek drijft, daar waar de docent geen professionele afstand weet te bewaren en persoonlijke verlangens laat prevaleren boven het welzijn van de student.

Wat misschien nog erger is dan het grensoverschrijdende gedrag zelf, is de cultuur van stilzwijgen die het vaak omringt. Instellingen die docenten beschermen in plaats van studenten te horen en te zien, dragen bij aan een giftige omgeving waarin slachtoffers zich onbegrepen en onveilig voelen. Als een docent onder het mom van “vrijheid van expressie” seksuele toespelingen maakt, berichten naar studenten blijft sturen, of hen zelfs aanraakt zonder toestemming, dan is dat geen creativiteit of pedagogie – dat is misbruik van macht.

Ironisch genoeg zijn er ook docenten die wel de grenzen bewaken en een veilige omgeving willen creëren, maar juist dáárvoor bekritiseerd worden. Te dicht bij studenten staan? Het kan een leermoment zijn voor een jonge docent. Maar het probleem is niet de betrokkenheid of amicaliteit – het probleem zijn degenen die hun macht misbruiken, vaak jarenlang, en daarin worden beschermd door de instelling die boven hen staat.

In een wereld waarin zoveel van ons gevraagd wordt, is het essentieel dat grenzen worden gerespecteerd en gehandhaafd. Dit geldt in elke omgeving, maar des te meer in die van het onderwijs. Kunstopleidingen mogen geen vrijplaats zijn voor grensoverschrijdend gedrag. Ja, in drama-opleidingen en creatieve vakken wordt lichamelijkheid en expressie soms aangemoedigd, maar dat mag nooit een excuus zijn om grenzen te overschrijden.

Laten we het luid en duidelijk zeggen: grensoverschrijdend gedrag is geen grijs gebied. Het is niet subjectief. Het is onaanvaardbaar, en het mag nooit worden weggemoffeld, geminimaliseerd of getolereerd onder het mom van traditie of artistieke vrijheid.

De verantwoordelijkheid ligt bij iedereen: instellingen, docenten én studenten. Het is tijd dat we een einde maken aan de cultuur van stilzwijgen en bescherming van de dader. Alleen in een omgeving waar grenzen worden gerespecteerd, kan creativiteit echt floreren.

Je verdient het om gehoord en gezien te worden. Je verdient een veilige leeromgeving. 

©at


Labels:

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Eindejaarsbiecht

Het afgelopen jaar bracht mij inzichten. Niet het soort inzichten dat je netjes kan noteren in een schriftje, maar inzichten die confronteren, ontregelen en iets afbreken waarvan je dacht dat het je had gevormd — terwijl het je eigenlijk had misvormd. Inzichten zijn welkom, zegt men. Wat men er zelden bij zegt, is dat ze vaak gepaard gaan met rouw. Ik heb dit jaar beslist dat ambitie voor mij geen richting meer is. Doelen wel, maar ambitie als opstijgen, als jezelf voorbijlopen, als hoger, sneller, scherper: ik ben daar niet voor gemaakt. Of misschien beter: ik ben daar niet meer toe bereid. Ik heb lang geloofd dat intellectuele bevrediging een vorm van geluk kon zijn. Altijd maar denken, analyseren, verdiepen, verfijnen. Het heeft mij veel geleerd, maar geen rust gebracht. Wat mij wél iets bracht, was de ontmoeting met leerlingen en studenten. Mensen die mij lieten zien — soms woordeloos, soms expliciet — dat ik iets kan doorgeven. Dat ik iemand ben die (aan)leert, begeleidt, openz...
Een reactie posten
Read more »

De onvoltooide man

Drie jaar lang stond ik naast iemand, die tegelijk man was en jongen — en die beide gestalten voortdurend in elkaar lieten overlopen, alsof zijn binnenwereld nog niet had beslist welke leeftijd hij werkelijk wilde zijn. In het begin zag ik daarin iets ontwapenends: een soort lichtheid, een levenskracht, dat vonkje dat je vaker ziet bij mensen die nog geloven dat het leven zou kunnen beginnen zodra ze eraan toe zijn. Tot ik las over wat Marie-Louise von Franz beschrijft als de puer aeternus : de eeuwige jongen die weigert af te dalen in de concrete wereld. Die opgroeit in een fantasieruimte vol mogelijkheden, maar nooit de stap maakt naar verantwoordelijkheid, kiezen, gronden, wortelen. Niet uit koppigheid, maar uit angst. En toen viel hij ineens in dat kader. Niet als diagnose, maar als herkomst. Von Franz schrijft dat de puer leeft op plekken waar hij niet hoeft te blijven. In ideeën, in dromen, in verhalen die altijd nét voor hun realiteit stoppen. Hij blijft zweven boven de aard...
Een reactie posten
Read more »

The touch

There are days when the body forgets it is a body. It moves, it functions, it answers its name, but somewhere beneath the surface it drifts— a house with the lights on, quietly empty. The touch brings it back. Not the kind that asks for meaning or leans toward a future it wants to claim. This touch carries no expectation. It arrives the way warmth reaches cold skin, without questions. Skin knows what words refuse to hold. It recognizes the weight of another presence, the simple proof of not being alone. A hand resting where it is allowed to rest. Arms forming a shape in which breathing becomes easier. There is something profoundly human about being held when you no longer know how to gather yourself. Nothing needs to be solved. Nothing needs to be named. Two bodies simply agreeing to remain. The warmth does not perform. It does not shimmer. It settles. It tells the watchful parts of you that they may loosen their grip. And when that touch is gone— when you return to the quiet edge of y...
Een reactie posten
Read more »